آلودگی نوری چيست؟

آلودگی نوری در ابتدا توسط منجمان و به دلیل حساس بودن ابزارهای رصدی آنان مورد توجه و سپس بعنوان یک معضل زیست محیطی مورد مطالعه قرار گرفت. تابش انواع نور حتی به مقدار کم، تاثیر زیادی در کم فروغ و پنهان شدن ستارگان دارد تا آنجائیکه حتی ضعیف ترین نور منجمان را مجبور به طی مسافت های طولانی و دور شدن از شهرها می کند...

در این بین شاهدیم که نور چراغ های دست ساز بشر به علت در نظر نگرفتن استانداردها و شاخص هایی که یک منبع روشنایی می بایست داشته باشد در آسمان|های پر ستاره با نورافشانی خود طبیعت شب را دست خوش تغییر و تخریب قرار می دهد.
اما عوارض آلودگی نوری به همین جا ختم نشده و اثرات مخرب آلودگی نوری دانشمندان محیط زیست و طبیعت را متوجه خود ساخت است.
در مجموع عوارض آلودگی نوری به 5 گروه تقسیم می گردد:
1- اثرات مخرب آلودگی نوری بر انسان
2- اثرات مخرب آلودگی نوری برحیوانات
3- اثرات مخرب آلودگی نوری بر گیاهان
4- از دست رفتن طبیعت آسمان شب
5- اتلاف انرژی
که در خصوص عوارض آن بر انسان قصد داریم به نکات زیر مفصل بپردازیم.
بطور کلی قرار گرفتن انسان زیر نور مصنوعی باعث
- آسیب های چشمی
- بروز استرس
- تضعیف قدرت فکر
- خیرگی
و در دراز مدت :
- تضعیف دستگاه ایمنی بدن
- افزایش ابتلا به انواع سرطان از جمله سرطانهای پوستي
- کاهش آستانه تحمل
- جوش زدگی و رنگ پریدگی
- بر هم خوردن ساعت درونی بدن(ساعت بیولوژیک(
- بروز افسردگی
- افزایش سرقت
لازم است برای بررسی و تحلیل عوارض آلودگی نوری در ابتدا با رفتارهاي غلطي كه با نور مصنوعي صورت مي گيرد آشنا شده و دلايلي كه منجر به توليد آلودگي نوري مي‌شود را بشناسيم. در حقیقت استانداردهای یک منبع نوری چه می تواند باشد؟
تعریف علمی آلودگی نوری: نورهاي مصنوعي كه در زمان يا مكان نامناسب از استاندارد خود خارج شده و با كيفيت نامطلوب محيط زيست و آسمان شب را آزاردهنده و آلوده مي سازد.
با این تعریف حوزه آلودگی نوری از حیطه منجمان و ستاره شناسی بیرون رفته و در اصل هر کجا که شما به هر صورتی از نور بطور غیر استاندارد استفاده کنید تولید آلودگی نوری کرده اید. در نتيجه با این تفاسیر این تعریف شامل فضاهای داخلی نیز می گردد.
در حقیقت زمانی که از یک گنبد نورانی (آسمان تاب) در بیرون شهرها به عنوان آلودگی نوری یاد می کنیم، مسبب آن را چراغ‌هايي می دانیم که در داخل شهر آن را تولید کرده اند. مسلم است که رفتارهای خارج از استاندارد با نور و چراغ و سرپوش، تولید آلودگی نوری کرده است. پس هر کجا رفتاری خارج از کیفیت مطلوب (استاندارد) با نور انجام پذیرد آلودگی نوری تولید شده است. بطور مثال زمانی که شما برای مطالعه از لامپ کم مصرف استفاده کرده باشید آلودگی نوری را برای خودتان تولید کرده اید. چرا که نور لامپ هالوژن است که مناسب مطالعه و سلامت بینایی انسان می باشد. پس زمانی که در وادی نجوم سخن از آلودگی نوری می کنیم باید حیطه خود را از نورپردازی فضای داخلی یا بیرونی روشن سازیم، زیرا نوع و ساختار نورپردازی این دو محیط بسیار با هم متفاوت می باشد. به این نکته نیز توجه داشته باشید که هیچگاه موضوع آلودگی نوری از حیطه نور مصنوعی خارج نمی شود چرا که در ابتدای تعریف آلودگی نوری، واژگان "نورهای مصنوعی " قید شده است.

در مطلب "آلودگی نوری در زندگي شهري " همین سایت قول دادیم که سه واژه ,زمان، مکان و کیفیت را که در این تعریف از اهمیت خاصی برخوردار است را بیشتر توضیح دهیم، اینک به وعده خود وفا می کنیم:
زمان: ممکن است شما در زمانی نامناسب از وجود روشنایی استفاده کنید که اصلاً نیازی به روشن ماندن آن نیست. مانند روشن بودن لامپ راهروها، پارکینگ ها و ... البته از شب تا صبح. لازم به توضیح نیست که ما در مورد لامپ ها در ساعاتی صحبت می کنید که منابع طبیعی روشنایی، مانند خورشید، فضای مورد نیاز ما را در حد کافی روشن نمی سازند. پس اگر نور کافی در روز به اندازه نیاز دارید و از نور لامپ ها نیز استفاده می کنید، این خود می تواند مصداقی برای زمان نامناسب باشد.
مکان: در دنیای امروز که انرژی از ارزش خاصی برخوردار است محاسبات دقیقی برای بهینه مصرف کردن انواع انرژی از جمله نیروی برق انجام می گیرد. در خصوص استفاده برق شهری در منازل، مکانهای عمومی، کارگاه ها، بیمارستانها، رستورانها و... نیز استانداردهایی از نور تعریف شده که سلامتی انسان بخصوص بینایی او درآن، مورد توجه مهندسان بوده است. با توجه به نوع هر فعالیت که مکانی خاص را برای انجام می طلبد استانداردهایی از میزان نور برای هرمکان تعریف شده است که در نظر نگرفتن این استانداردها و استفاده های سلیقه ای قطعاً تولید آلودگی نوری مImageی کند. در واقع با چنین نگرشی که چه مقدار نور برای چه فعالیتی و در کجا مناسب است هم توانسته ایم انرژی را درست و بهینه مصرف کنیم و هم به سلامت بینایی خود آسیب نرسانده ایم. بطور مثال برای یک اتاق خواب 100 لوکس ،کلاس درس 300 لوکس و میز نقشه کشی نیز 500 لوکس نور لازم است. پس استفاده بیش از مقدارلازم از نور، در هر مکان تولید آلودگی نوری می کنند. حال پارکینگهای شرکت واحد را بخاطر بیاورید که با شدت نور بسیار بالایی محوطه خود را بیش از مقدار لازم روشن می کنند که این عامل باعث بازتاب نور اضافی به فضا می گردد و تولید آلودگی نوری می کند.
کیفیت: در مهندسی روشنایی کیفیت نور از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. همانگونه که نور در مکان و زمان مناسب باید استفاده گردد، کیفیت نور نیز از جهت پزشکی و سلامت انسان مورد توجه می باشد. هر نوع لامپ با توجه به ساختمان و مکانیزم تولید نور از کیفیت، رنگ نور و طیف نوری خاصی برخوردار است. بطور مثال نور لامپهای سدیمی کم فشار از نظر ستاره شناسان بسیار مناسب است زیرا براحتی می توان نور این لامپ ها را با فیلترهای مخصوص از دید ابزارهای منجمین مخفی و پوشیده نمود. چراکه نور این لامپ ها فقط در طیف زرد رنگ تابش می کند و طیف نور دیگری ندارد پس براحتی با یک فیلتر کنترل می گردد.

نویسنده:سید حامد میرزاخلیل

---

آلودگی نوری در زندگي شهري

شیطنت کودکی چیزی است که به کمتر کسی اجازه نداده باشد، برای یکبار هم که شده به خورشید خیره نشوید. مسلماً مدت زیادی نمی توان تاب تحمل نور شدید خورشید را داشت و پس از برداشتن چشم از خورشید هاله ای سبز رنگ را بر روی تصاویر چشمتان از محیط مشاهده می کنید... آلودگی نوری چیست؟

در حقیقت شما از همان کودکی آلودگی نوری را تجربه کرده اید با این تفاوت که مبحث آلودگی نوری در حوزه نورهای مصنوعی جای دارد. در زندگی روزمره تان دقت کنید. شیوه مدرنیته زندگی امروزه ما پر است از این مثالها و شواهد. در غالب تجربه آلودگی نوری با نور مصنوعی می توان به نور شدید جوشکاری که چشم زدگی(خیرگی ) را به همراه دارد و یا در اصطلاح نور بالای ماشین عقب که موجبات آزار راننده را مهیا می سازد و یا لامپ پر وات سر در اغلب مغازه ها بخصوص میوه فروشی ها و سوپر مارکت ها اشاره نمود.
در حقیقت استفاده از نور به روش نادرست و غير استاندارد توليد آلودگي نوري مي كند.
تعریف علمی
آلودگی نوری: نورهاي مصنوعي كه در زمان يا مكان نامناسب ازاستاندارد خود خارج شده و با كيفيت نامطلوب محيط زيست و آسمان شب را آزاردهنده و آلوده مي سازد.
در این تعریف سه واژه زمان، مکان و کیفیت از اهمیت خاصی برخوردار است که بیشتر به توضيح آن ها مي پردازيم..
این مطلب ادامه دارد ...

پس هر کجا شما از نور به روش غلط و غیر استاندارد برای روشن سازی محیط تان استفاده کردید، تولید آلودگی نوری کرده اید. حال می تواند این ناآگاهی در فضای داخلی اتفاق بیافتد. مثلاً زمانی که شما از یک نور نامناسب برای مطالعه و یا آشپزی استفاده می کنید.
امروزه توجه به طراحی روشنايي در کنار مهندسی روشنايي از اهمیت زیادی برخوردار شده و رفته رفته لزوم توجه به این مقوله در زندگی شهری، درکنار بقیه المانهای معماری، ضروری و با اهمیت جلوه می نماید.

نویسنده: سید حامد میرزاخلیل

ساعت بدن با نور كوك مي‌شود

بدن شما داراي يك ساعت دروني است كه فعاليت‌ها و رفتارهاي روزانه را برنامه‌ريزي مي‌كند. البته اين ساعت دروني هم مانند ساعت‌هاي ديگر مي‌تواند دستخوش تغيير شود و جلو يا عقب بيفتد. اختلال در ساعت دروني بدن باعث بروز بيماري‌هاي مختلف و اختلالات خواب و خستگي روزانه مي‌شود. به طور كلي، عواملي همچون ميزان روشنايي نقش مهمي در تنظيم ساعت دروني بدن دارد، ...
...به همين دليل هم دانستن نكات بيشتري در مورد عوامل موثر بر ساعت بدن به ما كمك مي‌كند تا عوامل محيطي را به گونه‌اي تنظيم كنيم تا ساعت دروني خود را دچار اختلال نكنيم و كيفيت زندگي مطلوبي داشته باشيم.

گيرنده‌هاي ويژه نور در چشم

هر فردي در بدن خود يك ساعت داخلي دارد. اين ساعت داخلي تمايل زيادي به تند يا كند كار كردن دارد، بنابراين اگر سرنخ‌هايي كه زمان را به ما نشان مي‌دهند از دست بدهيم بسرعت هماهنگي خود با چرخه شبانه‌روز را از دست خواهيم داد. در گذشته تصور مي‌شد فعاليت‌هاي روزانه ساعت‌هاي دروني را تنظيم نگه مي‌دارد، اما مطالعات مختلفي كه در دهه 80 ميلادي انجام شد نشان داد اين نور است كه نقش كليدي را در تنظيم ساعت دروني بدن به عهده دارد. در سال 1986 ميلادي چارلز زيسلر با قاطعيت نشان داد كه مي‌توان با استفاده از نور ساعت دروني افراد را مجدد راه‌اندازي (Reset)‌ كرد، درست مانند وقتي كه ساعت مچي خود را تنظيم مجدد مي‌كنيم. اين يافته‌ها كمك كردند تا بتوانيم علت اختلالات خواب متناوب را در نابينايان دريابيم. در واقع از آنجا كه نابينايان نمي‌توانند نور را تشخيص دهند، ساعت داخلي آنها نمي‌تواند خود را با چرخه شبانه‌روز هماهنگ كند. البته زيسلر (از دانشگاه پزشكي هاروارد)‌ معتقد بود ساعت داخلي برخي نابينايان درست كار مي‌كند و براي اثبات اين اعتقاد هم تاكيد كرد كه ساعت دروني نابينايان نيز به كمك نور تنظيم مي‌شود و چشم آنها نيز به گونه‌اي آن را تشخيص مي‌دهد در حالي كه اين افراد هيچ شناخت آگاهانه‌اي از نور ندارند. با اين حساب به نظر مي‌رسد چشم‌هاي ما بجز گيرنده‌هاي بينايي، گيرنده‌هاي ديگري دارد كه روشنايي را تشخيص مي‌دهند و اين گيرنده‌ها تا مدت‌ها از چشم محققان پنهان بوده‌اند. هم‌اكنون ما مي‌دانيم كه سلول‌هاي تخصص يافته براي شناسايي روشنايي در شبكيه وجود دارند كه پيام آنها به جاي قشر بينايي مغز به منطقه تنظيم ساعت دروني بدن مي‌رود. در برخي افراد نابينا، اين سيستم سالم است و به آنها اجازه مي‌دهد تا ساعت دروني منظمي داشته باشند.

اين كشفيات تاثير زيادي بر دانسته‌هاي قبلي ما گذاشته‌اند. هم‌اكنون مشخص شده است حتي نور كم هم مي‌تواند ساعت دروني بدن را دستخوش تغيير كند، يعني روشن بودن لامپ‌ها تا ديروقت يا حتي نگاه كردن به صفحه نمايشگر رايانه مي‌تواند تنظيم‌هاي داخلي را به هم بريزد. علاوه بر آن به نظر مي‌رسد نور آبي بيشترين توانايي را براي تغيير ساعت دروني بدن دارد.

اثرات بالقوه اختلال در ساعت دروني چيزي فراتر از احساس خستگي و ناخوشي است. شواهد مختلف نشان مي‌دهد اختلال مداوم در ساعت دروني بدن با بيماري‌هاي مهمي همچون سرطان، بيماري‌هاي قلبي و ديابت همراه است و اين مساله مي‌تواند حتي روي مدارهاي عصبي مغز اثر بگذارد.

البته خبرهاي خوش هم در اين زمينه كم نيست. به عنوان مثال از مدت‌ها قبل شناخته شده است كه نور درخشان در طول روز اثرات افسردگي ناشي از تاريكي طولاني‌مدت زمستاني را در افراد مبتلا به اختلال خلق فصلي كاهش مي‌دهد. علاوه بر آن تحقيقات جديد فوايد ديگري را هم پيدا كرده‌اند. به عنوان مثال، سالمنداني كه در خانه در معرض نور درخشان (معادل نور محيط آزاد در يك روز ابري)‌ براي مدت يك ساعت در صبح قرار داشتند كمتر علائم افسردگي را نشان دادند.

قسمتي از علت اين است كه ساعت دروني ما سطح هورموني به نام ملاتونين را تنظيم مي‌كند. وقتي هوا تاريك مي‌شود، سطح ملاتونين در بدن ما افزايش مي‌يابد و باعث احساس خواب‌آلودگي مي‌شود، در حالي كه نور روشن توليد ملاتونين را متوقف مي‌كند و ما را هوشيار نگه مي‌دارد. بنابراين نور در شب دو اثر جداگانه دارد. يكي راه‌اندازي مجدد ساعت داخلي بدن و ديگري مهار توليد ملاتونين. ريچارد استيونس از دانشگاه كانكتيكات اولين شخصي بود كه به اين نكته كه مهار ملاتونين مي‌تواند روي سلامت انسان تاثير بگذارد، مشكوك شد. در طول دهه 80 ميلادي او روي علت سرطان سينه كه در كشورهاي توسعه يافته شايع‌تر است كار مي‌كرد و با نتايجي برخورد كرد كه نشان مي‌داد نور زياد مي‌تواند روي تكامل بافت سينه‌ها تاثير بگذارد و ترشح ملاتونين را مهار كند و سطح پايين ملاتونين ممكن است باعث افزايش ميزان استروژن شود كه روي سرطان سينه موثر است. پس از مدتي استيونس دريافت مواجهه با نور مصنوعي موجب تغيير عميقي در محيط زندگي مي‌شود كه مي‌تواند با روش‌هاي مختلفي روي سلامت ما موثر باشد. اين عقيده به عنوان نظريه نور در شب شناخته شده و شواهد مختلفي آن را مورد تاييد قرار داده‌اند.

يك آزمايش جالب

مطالعات مختلفي نشان داده‌اند كه رابطه‌اي بين نور شب و سرطان بخصوص سرطان سينه وجود دارد. در يكي از اين مطالعات، محققان سلول‌هاي سرطان سينه را وارد بدن موش‌هاي ماده كردند و آن را با خون خانم‌هاي سالم تغذيه كردند. اين خون هنگام روشنايي روز يا در شب پس از گذشت 2 ساعت تاريكي مطلق يا 90 دقيقه پس از حضور زير نور فلوئورسنت جمع‌آوري شده بود. خون غني از ملاتونين ـ كه از خانم‌هايي كه در تاريكي مطلق قرار داشتند گرفته شده بود ـ بشدت باعث كندي رشد تومور شد. در نقطه مقابل، تومورهايي كه با خون كم ملاتونين ـ خانم‌هايي كه در معرض نور قرار داشتند تغذيه شده بودند ـ سريع‌تر رشد كردند. بنابراين به نظر مي‌رسد با تغيير ميزان نور و سطح ملاتونين مي‌توان رشد تومور را تحت تاثير قرار داد.

در آزمايش‌هاي بعدي معلوم شد تومور در موش‌هايي كه برنامه‌هايي مشابه شغل‌هاي شيفتي و خسته‌كننده را دنبال مي‌كردند نيز تندتر رشد مي‌كند. شواهدي كه شغل‌هاي شيفتي را در سرطان سينه موثر مي‌دانند آنقدر گسترده‌اند كه در سال 2007 ميلادي سازمان بهداشت جهاني اين نوع مشاغل را در گروه عوامل محتمل موثر بر سرطان سينه دسته‌بندي كرد. به طور كلي بايد گفت اگر ملاتونين كليد اصلي باشد اين احتمال وجود دارد كه هر آنچه باعث مهار ملاتونين مي‌شود مي‌تواند خطر ابتلا به سرطان را افزايش دهد. برخي از يافته‌ها نشان مي‌دهند خانم‌هايي كه كاملا نابينا هستند ـ يعني هيچ گيرنده نوري فعالي در چشم‌هايشان ندارند ‌ـ نسبت به خانم‌هاي بينا 50 درصد كمتر در خطر سرطان سينه قرار دارند. چرا كه سطح ملاتونين در خانم‌هايي كه كاملا نابينا هستند دچار آشفتگي نمي‌شود كه همين موضوع مي‌تواند دليل كمتر بودن خطر ابتلا به سرطان در آنها باشد.

بجز سرطان، اختلال در ساعت دروني بدن و مهار ملاتونين با چاقي، ديابت و بيماري‌هاي قلبي ـ عروقي نيز مرتبط است. مطالعات نشان مي‌دهد در مقابل كساني كه در روز كار مي‌كنند، كاركنان شيفت شب بيشتر به سكته قلبي و مغزي دچار مي‌شوند و اين اختلاف با افزايش سال‌هاي كاري بيشتر مي‌شود.

نور آبي، ساعت بدن را دستكاري مي‌كند

مطالعات مختلفي كه روي حيوانات آزمايشگاهي صورت گرفته نشان داده‌اند به هم خوردن روند طبيعي زندگي مي‌تواند مدارهاي عصبي مغز را تحت تاثير قرار دهد و باعث اختلال عملكرد شناختي شود.

به عنوان مثال موش‌هايي كه در چرخه غيرطبيعي 10 ساعت روشنايي و 10 ساعت تاريكي قرار گرفته بودند پيچيدگي عصبي مغز خود را از دست دادند. دانشمندان بر اين باورند كه نتايج اين آزمايش قابل تعميم به انسان‌هاست و به نظر آنها اين مطالعه گواه اين است كه ايجاد اختلال در ساعت دروني بدن با تغييرات چرخه روشنايي موجب تغييراتي در مغز و رفتار انسان‌ها مي‌شود. براساس اين مطالعات مشخص شده است طول موج آبي بيشترين تاثير را در تغيير ريتم و مهار ملاتونين دارد. در سال 2001 دانشمندان پي بردند كه ترشح ملاتونين وقتي بشدت مهار مي‌شود كه داوطلبان در ساعت 2 بامداد در برابر نور روشن با طول موجي بين 450 تا 480 نانومتر، يعني قسمتي از محدوده طيف آبي قرار گيرند.
اين يافته‌ها ثابت مي‌كنند سلول‌هاي تخصص‌يافته‌اي در شبكيه ما وجود دارند كه حاوي پروتئين حساس به نوري هستند كه به طور عمده به نور آبي پاسخ مي‌دهند. در آزمايش‌هاي بعدي معلوم شد نور خالص آبي با طول موج 460 نانومتر 2 برابر بيشتر از نور سبز با طول موج 555 نانومتر ملاتونين را مهار مي‌كند. علاوه بر آن، نور آبي ساعت داخل بدن را به اندازه 3 ساعت راه‌اندازي مجدد (Reset) مي‌كند، در حالي كه اين مقدار براي نور سبز يك ساعت و نيم است.
در يك آزمايش از داوطلبان خواسته شد عينك‌‌هايي به چشم بزنند كه نور آبي را فيلتر مي‌كند و اجازه رسيدن طيف آبي را به چشم نمي‌دهد. وقتي داوطلبان در موقعيت كاري شبيه‌سازي شده شيفتي، زير نور مصنوعي اتاق قرار گرفتند، توليد ملاتونين در آنهايي كه از عينك استفاده نمي‌كردند مهار شد، در حالي كه ميزان ملاتونين در افرادي كه از عينك استفاده كرده بودند مشابه افرادي بود كه در محيط كم‌نور به سر مي‌بردند. در نهايت اين آزمايش نشان مي‌دهد استفاده از چنين عينك‌هايي مي‌تواند اثرات نامطلوب را روي كاركنان شيفتي و آنهايي كه تا دير وقت بيدارند، كاهش دهد.

بد در شب، خوب در روز

نور آبي از اين نظر كه ساعت دروني بدن را در شب مختل مي‌كند بد است، ‌با وجود اين بهترين نوري كه مي‌توانيد در روز داشته باشيد همين نور آبي است چرا كه نور آبي بيشترين تاثير را در حفظ هوشياري افراد دارد، به طوري كه ديده شده است افرادي كه در مقابل نور خالص آبي قرار داشتند در امتحانات سريع‌تر به سوالات پاسخ مي‌دهند و اشتباهاتشان نسبت به افرادي كه زيرنور خالص سبز قرار داشتند، كمتر است. در مجموع بايد گفت طول موج آبي چه در شب و چه در روز بيشترين تاثير را بر فيزيولوژي بدن انسان دارد. گفته مي‌شود نوري كه شامل همه طول موج‌هاي مرئي مي‌شود و مشابه نور طبيعي خورشيد است براي محيط‌هاي كاري بهتر است، اما اگر هوشياري مدنظر باشد ميزان طول موج آبي در آن موثر است. اين يافته‌ها نشان مي‌دهند كه اگر روشنايي شبانه موضوع مهمي است، ‌بايد در نظر داشته باشيم كه ممكن است از اين هم بدتر شود چرا كه لامپ‌هاي كم مصرف و LED به طور معمول از لامپ‌هاي تنگستن معمولي نور آبي بيشتري ساطع مي‌كنند. اين در حالي است كه همان‌طور كه مي‌دانيم امروز بيشتر لامپ‌هاي قديمي دارند جاي خود را به لامپ‌هاي جديد، كه از نوع كم مصرف يا LED هستند، مي‌دهند. علاوه بر آن، در حالي كه بيشتر مطالعاتي كه روي تاثير نور شبانه بر بدن انسان صورت گرفته‌‌اند از نور شديد در مدت طولاني استفاده مي‌كردند، مطالعات جديد نشان مي‌دهند نور طبيعي منزل و حتي روشنايي كم نيز ممكن است فيزيولوژي طبيعي بدن را با مشكل مواجه كند. مطالعه‌اي كه بتازگي منتشر شده است نشان مي‌دهد در افرادي كه در اواخر عصر در برابر نور طبيعي اتاق قرار داشتند نسبت به افرادي كه در مقابل نور اندك قرار داشتند، سطح ملاتونين ديرتر افزايش مي‌يابد و 90 دقيقه كمتر در اين سطح باقي مي‌ماند.

حتي نورهاي كم مانند چراغ‌هاي روميزي و نمايشگر رايانه، علاوه بر مهار ملاتونين مي‌توانند ساعت دروني بدن شما را عقب بكشند. شايد اين مساله بتواند شيوع بالاي اختلال خواب تاخيري را توضيح دهد. در اين اختلال افراد دير به خواب مي‌روند و در هنگام بيدار شدن احساس خستگي مي‌كنند. البته درجه آسيب به ميزان آشفتگي ايجاد شده بستگي دارد و اثبات نهايي اين مساله به يك مطالعه بسيار وسيع نياز دارد. هر چند تاكنون شواهد بسياري دوره كوتاه خواب را با افزايش خطر بيماري‌هاي قلبي ـ عروقي، سكته مغزي، فشار خون بالا، ديابت و افسردگي مرتبط دانسته‌اند.

خوشبختانه اين مساله از آن مشكل‌هايي است كه راه‌ چاره دارد. با وجود اين كه هنوز محققان ميلي به تدوين راهنمايي براي روشنايي شبانه نشان نداده‌اند، مي‌‌توانيم نظر اجمالي به كارهايي كه ناسا در اين زمينه انجام داده است، بيندازيم چرا كه آنها اخيرا حد بالاي روشنايي را در محل خواب فضانوردان كاهش داده‌اند. توليدكنندگان هم مي‌توانند نقش مثبتي در اين زمينه ايفا كنند. آنها مي‌توانند لامپ‌هاي مفيدي براي روشنايي شب توليد كنند كه نور آبي كمتري ساطع مي‌كند. نوع جديدي از لامپ‌هاي كم‌مصرف به نام ESL توليد شده است كه طيف نوري آن بيشتر شبيه لامپ‌هاي معمولي تنگستني است.

درواقع راحت‌ترين كار عوض كردن لامپ‌هاست، اما شايد قسمت مشكل ماجرا راضي كردن افراد براي خاموش كردن تلويزيون يا كنار گذاشتن آيپدشان قبل از خواب است.

از نور درست استفاده كنيد
Image
براي اين كه در طول روز هوشياري كافي داشته باشيد و شب‌ها راحت و با آرامش بخوابيد به راهكارهاي زير توجه كنيد:

- در طول روز، بخصوص صبح‌ها در معرض نور كافي قرار بگيريد. نور درخشان باعث مي‌شود هوشيارتر و سرحال‌تر باشيد و شب‌ها با آرامش به رختخواب برويد.

- هرچه سن شما بيشتر مي‌شود، نور بيشتري در طول روز احتياج پيدا خواهيد كرد. عدسي چشم با افزايش سن نور كمتري را از خود عبور مي‌دهد. درواقع ميزان نور آبي عبوري كمتر مي‌شود. نور آبي نقش ويژه‌اي در تنظيم ساعت دروني بدن در روز ايفا مي‌كند.

- قبل از اين كه وقت خواب شما فرا برسد نور اتاق را كاهش دهيد، يعني از نگاه كردن به صفحه نمايشگر نوراني (تلويزيون يا رايانه)‌ بپرهيزيد.

- زمان به خواب رفتن و از خواب بيدار شدن را تغيير ندهيد و سعي كنيد اين فرمان را در روزهاي مختلف ثابت نگه داريد.

- وقتي بدن شما مدتي را در تاريكي سپري مي‌كند نسبت به روشنايي حساس‌تر مي‌شود. اگر لازم است در طول شب از خواب برخيزيد و از نور كم قرمز رنگ استفاده كنيد تا آشفتگي را به حداقل برسانيد.

- از مصرف كافئين (چاي، قهوه و...) در اواخر روز خودداري كنيد تا براي به خواب رفتن دچار مشكل نشويد.

- اگر با وجود رعايت كردن همه اين نكات، همچنان براي به خواب رفتن دچار مشكل هستيد، قبل از به خواب رفتن چند ساعتي از عينك‌هايي با شيشه‌هاي كهربايي رنگ استفاده كنيد. اين عينك‌ها نور آبي را فيلتر و از ورود آن به چشم‌ها جلوگيري مي‌كنند.

نويسنده: دكتر امير شيرواني
منبع: روزنامه ايران پنجشنبه 30 تيرماه 1390

آلودگی نوری علت واژگونی درختان چاپ ارسال به دوست
طبیعت خداوندی پر است از عجایب و رخدادهای باور نکردنی. از رموز و نظم آن که بگذریم، طبیعت، از رفتارهایی برخوردار است که ابعاد آن عمدتن انسان را به زانو در آورده و گاه جان او را می گیرد. حوادثی مانند طوفان های دریایی، زلزله، فعالیت های آتشفشانی و ... . در چند دهه اخیر نیز بسیاری از این وقایع به دلیل دستکاری انسان در طبیعت از ابعاد غیر قابل تصوری برخوردار گشته است.

ذوب شدن یخ های قطب و پیشرفت خشکسالی و آتش سوزی های عظیم جنگل ها را می توان از نمونه های آن بشمار آورد. اما گاهی شاهد رخدادهایی هستیم که از نگاه انسان بسیار زیبا و لذت بخش است اما در باطن زنگ خطر محیط زیست را به صدا در می آورد.

شاید بسیاری از هموطنان ما خاطری ای از بارش برف در میانه فصل خزان را نداشته باشند و از این رویداد نیز شعف زده شده و در هنگام بارش نیز زیبایی آن را با ترکیب رنگ های پاییزی تحسین می کنند. اما آیا پس از اتمام بارش، با دیدن واژگونی درختان متاثر شده و یا سوالی از چرایی آن در ذهنشان ایجاد خواهد شد؟ آیا به نظر آنها، بارش دو روزه برف اخیر، آن هم تنها 40 سانتیمتر در مناطق سردسیرتر شهر تهران توانایی واژگونی درختان بزرگ و کوچک را دارد؟ آیا می توان عامل دیگری را کمک رسان این فاجعه پنهان قلمداد کرد؟
حقیقت این است که این بار نیز سهل انگاری انسان در دستبردن به محیط زیست اطراف خود رابطه مستقیم با واژگونی درختان در فصل پاییز و گاه زمستان دارد. بطور طبیعی گیاهان 4 فصل باید در ابتدای پاییز رفته رفته تغییری در رنگ برگ های خود داده و برگ های خود را از دست بدهند. اما عاملی به نام نور مصنوعی، ریتم زندگی آنها را در شهرهای بزرگ به مخاطره کشانده و بطوری که گفته خواهد شد منجر به مرگ گیاه می شود.
گیاهان نورپسند در طول روز نیازمند 4200 لوکس نور و گیاهان سایه پسند نیز به دلیل جذب میزان بالای کلروپلاست،نیازمند 72 لوکس نور برای ادامه زندگی شان می باشند. طبق قانون بردباری، (افزايش يك عامل محيطي مي تواند عامل محدود كننده باشد) رساندن نور بیش از اندازه به گیاه در شب رشد آن را دچار اختلال کرده و فصل از دست دادن برگ و جوانه زنی آن را به مخاطره می کشاند. حال شاید از خود بپرسید، تنها در برخی میادین اصلی شهر توسط پرژکتور، نور مستقیم بر درخت می تابانند پس به چه گونه است که درختان پارک ها و معابر نیز شامل این فاجعه شده اند؟
در پاسخ باید گفت، شهرهای بزرگی مانند تهران مدت ها است از مرز هشدار آلودگی های نوری که موجب استفاده غلط از نورهای مصنوعی است، گذشته و در وضعیت قرمز به سر می برد. به اعتقاد کارشناسان، آلودگی نوری این شهر تا 380 کیلومتر دورتر نیز ثبت گردیده و قابل ردگیری است. در واقع اگر از منابع نورهایی که مستقیم آسمان را به جای زمین نشانه گرفته اند بگذریم، روشنایی های موجود در معابر عمدتن از نوع استانداردی نبوده و سرپوش معروف به لاکپشتی آن باعث به هدر رفتن نور یا همان انرژی و رسیدن شعاع های نوری به درختان می گردد. حال با کنار هم گذاشتن این پازل درمی یابیم که با برگ دار بودن درختان در هنگام بارش برف، مساحت جمع آوری برف توسط گیاه افزایش پیدا کرده و به دلایلی که جایگاهش در این مطلب نیست ریشه گیاه نیز ضعیف بوده و قدرت نگاه داشتن تنه به این سنگینی را ندارد، پس فاجعه با یک برف سبک رخ می دهد. البته به این نکته توجه کنید که خطر این گونه اتفاقات تنها در فصل پاییز نبوده و مشاهدات نشان می دهد که عمده درختان چنار شهری مانند تهران تا اواسط زمستان هنوز دارای مقداری برگ می باشند.
کاش عوارض آلودگی نوری به همین جا ختم می شد تا شاهد مهاجرت پرندگان شهر و حتی آسیب های روحی و روانی به انسان نبودیم.



نویسنده: سید حامد میرزاخلیل

تحقيق دانشجويي نور مصنوعي بر گياهان

پژوهشگران کشورمان موفق شده اند بدون استفاده از نور طبیعی خورشید و به صورت مصنوعی، زمینه رشد گیاهان را فراهم کنند. مسعود تاج بخش، دانشجوی نمونه کشوری در دانشگاه علمی کاربردی در سال جاری که روش آنکوباتور پرورش گیاهی را ابداع کرده است، در گفت وگو با خراسان تصریح کرد: در این روش از ترکیب نور لامپ های قرمز و آبی برای افزایش رشد گیاهان استفاده شده است.
وی که با همکاری جمشید غفرانی مطالعات بسیاری در مورد اثر نور بر فتوسنتز گیاهان انجام داده است، ادامه داد: وجود نور برای انجام عمل فتوسنتز، گل دهی، جوانه زنی و افزایش گیاهان امری ضروری است اما از کمک نور مصنوعی که راهی آسان برای رویش نهال های سبز و مستحکم است نمی توان به سادگی صرف نظر کرد. نور خورشید دارای طیف های کامل نور است و تمام رنگ های آن مورد استفاده گیاه قرار می گیرد اما در عین حال نورهای قرمز و آبی بیشترین نقش را در فتوسنتز ایفا می کنند. نور قرمز موجب رشد گیاه و گل دهی آن می شود اما اگر گیاه تنها نور قرمز را دریافت کند، به طور طولی رشد می کند اما ضعیف باقی می ماند. نور آبی نیز باعث رشد گیاه می شود اما دریافت آن به تنهایی سبب کوتاه و ضخیم شدن شاخه ها و برگ های گیاه می شود. این در حالی است که ما با تحقیقات خود موفق شدیم ثابت کنیم که استفاده از ترکیب ۲ نور آبی و قرمز موجب افزایش فتوسنتز در گیاهان می شود. تاج بخش که پژوهش خود را در اتاقکی واقع در یک زیرزمین دور از نور خورشید انجام داده است، افزود: نور خورشید سفید رنگ و دارای طیف کامل نورهاست و ما تنها ۷ طیف آن را مشاهده می کنیم. در بین این ۷ طیف، رنگ نورهای قرمز و آبی که دارای طول موج است انتخاب شد و ترکیب آن ۲ به صورت مصنوعی روی گیاه لوبیا در اتاقکی دور از نور خورشید در یک زیرزمین مورد بررسی قرار گرفت. هم چنین در این پژوهش، اثربخشی انواع لامپ سفید، فلوئورسنت، لامپ با بخار جیوه و لامپ با بخار سدیم در گیاهان مورد بررسی قرار گرفت و تاثیر نورهای مصنوعی بر عمل فتوسنتز گیاهان مشاهده شد. یافته ها نشان داد که استفاده از نور ترکیبی لامپ های آبی و قرمز سبب تسریع فتوسنتز در گیاه می شود. از طرفی، طول موج نور، شدت تابش نور و مدت زمان تابش نیز در فتوسنتز گیاه موثر است که برای اندازه گیری شدت تابش نور از حسگرهای فتوالکترونیک و یا ترمو الکترونیک استفاده کردیم. شدت و مدت زمان تابش نور در گیاهان مختلف در این اتاقک بین ۸ تا۱۶ساعت متغیر بود. وی که از ترکیب لامپ با بخار جیوه و لامپ با بخار سدیم نیز در تحقیقات خود استفاده کرده است افزود: استفاده از لامپ با بخار جیوه سبب تولید نور آبی شدید و بالانس نوری می شود و استفاده از لامپ با بخار سدیم نیز که برای کوددهی و میوه دهی کاربرد دارد، نور زرد و نارنجی تولید می کند که ایجاد این نورها سبب می شود گیاه احساس کند فصل پاییز فرا رسیده است و زمان گل دهی و میوه دهی آن تحریک شود. به گفته این پژوهشگر، در صورت استفاده از نور مصنوعی به جای نور طبیعی باید از ترکیب نور قرمز و آبی استفاده کرد زیرا این ۲ نورمکمل هم هستند و اثری مانند نور خورشید در رشد گیاهان دارند.

1390 چهارشنبه 4 خرداد
منبع: http://www.1000tarh.com

نور لامپ کم‌مصرف و سلامت پوست

هرچند لامپ‌های فلورسنت برق کمتری مصرف می‌کنند اما به دلیل وجود پرتوهای ماورای بنفش برای پوست مناسب نیستند. بررسی‌های انجام شده نشان داده است که میزان تابش پرتوهای اشعه ماورای بنفش از یک لامپ معمولی فلوروسنت بیش از ۲۸۰۰ نانومتر بوده که این مقدار از اشعه تابیده شده می‌تواند تغییرات پاتولوژیک در سلول‌های پوست ایجاد کند...
در اوايل دهه 80 ميلادي با توليد لامپ‌هاي فلورسنت فشرده تحول عظيمي‌در روشنايي ايجاد شد و به دليل مصرف بسيار كمتر انرژي نسبت به لامپ‌هاي رشته‌اي اين لامپ‌ها به «لامپ‌هاي كم‌مصرف» شهرت يافتند. لامپ کم‌مصرف نوعي لامپ فلورسنت است و شيوه کار آن به‌ اين صورت است که برخورد الکترون‌ها، اتم‌هاي جيوه داخل لامپ را برانگيخته و اشعه ماوراي بنفش توليد مي‌کند. برخورد اين اشعه نامريي با لايه فسفر پوشش داده شده روي سطح داخلي تيوپ، نور مريي ايجاد مي‌کند که با تغيير فسفر مي‌توان نورهايي با رنگ‌هاي گوناگون مانند سبز، زرد، سفيد، قرمزو آبي ايجاد کرد.
نتایج تحقیقات نشان داده است، افرادی که در خانه و یا محل کارشان روزانه بیش از هشت ساعت در معرض نور لامپ‌های فلوروسنت قرار دارند، پنج برابر بیشتر از افرد دیگر دچار بیماری کاتاراکت یا آب مروارید می‌شوند. همچنین نور لامپ‌های فلوروسنت در طولانی مدت ممکن است موجب مشکلاتی مانند خستگی زودرس، افسردگی، ضعف و بی‌حالی، از دست دادن تمرکز، کاهش راندمان یا بازده کاری و افزایش تنش‌های روانی در افراد شود. به همین دلیل توصیه می‌شود:
▪ افرادی که روزانه بیش از چهار ساعت در معرض این نورها قرار می‌گیرند، از کرم ضد آفتاب استفاده کنند.
▪ نور این لامپ‌ها با استفاده از محفظه‌های مشبک محصور شود تا پرتوهای مستقیم نور هنگام تابش شکسته و در محیط پخش شود.
▪ نور لامپ‌های فلوروسنت با نور زرد لامپ‌های معمولی ترکیب شود تا ضمن ایجاد روشنایی مطلوب، تا حدود زیادی از میزان خطر کاسته شود.
▪ از این لامپ‌ها برای تامین روشنایی محل‌هایی مانند راهروها، پارکینگ و سالن‌های بزرگ و محل‌هایی که افراد مدت طولانی در آن قرار نمی‌گیرند، استفاده شود.
کجا استفاده از این لامپ‌ها توصیه نمی‌شود؟
۱) محیط‌های با حرارت بالای ۴۸ درجه و کمتر از ?? درجه سانتی‌گراد زیر صفر.
۲) قاب‌ها و حباب‌های بسته و بدون جریان هوا.
۳) مکان‌هایی که رطوبت بالایی دارند مانند گل‌فروشی، گلخانه، حمام و سونا.
۴) محل‌هایی با دفعات روشن و خاموش شدن زیاد مانند دست‌شویی و مدارهای چشمک زن.
گران‌تر اما به صرفه‌تر
در چند سال گذشته توليد و استفاده از لامپ‎هاي كم‎مصرف نيز رواج زيادي پيدا كرده است. اين نوع لامپ‎ها كه از لحاظ شكل و اندازه شبيه لامپ‎هاي رشته‎اي هستند، حدود هشت برابر بيشتر از لامپ‎هاي رشته‎اي عمر مي‎كنند. اين لامپ‌ها با قيمت دو هزار تا شش هزار تومان به فروش مي‌رسند و اگر چه قيمت آنها نسبت به بقيه لامپ‎ها بيشتر است اما با توجه به عمر زياد و مصرف كمي‌كه دارند، به‌ويژه براي مصرف‎كنندگاني كه بيشتر از هزار كيلووات ساعت در ماه مصرف مي‎كنند، مقرون به صرفه‌تر هستند. لامپ‎هاي كم‎مصرف 18، 20، 26، 40 و 50 وات در بازار موجود است. در حال حاضر 45 شركت جواز توليد لامپ‌هاي كم‌مصرف الكترونيكي را از وزارت صنايع اخذ کرده و از ميان آنها 12 شركت فعال هستند.
2 دوتا، چهارتا
لامپ‌هاي کم‌مصرف به ميزان قابل‌توجهي نسبت به لامپ‌هاي رشته‌اي سبب کاهش مصرف انرژي مي‌شوند، به‌طوري‌که آزمايش‌هاي انجام شده روي لامپ‌هاي کم‌مصرف نشانگرآن است که اين لامپ‌ها يک پنجم لامپ‌هاي رشته‌اي انرژي الکتريکي مصرف مي‌کنند يعني هزينه برق براي يک لامپ رشته‌اي100 وات با 1000 ساعت کارکرد 15000 ريال و براي يک لامپ کم‌مصرف 20 وات با همان ميزان کارکرد فقط 3000 ريال است. اگر هرمشترک خانگي به جاي پنج لامپ رشته‌اي100 وات، پنج لامپ کم‌مصرف 20وات جايگزين کند و روزانه به‌مدت پنج ساعت ازاين لامپ‌ها استفاده شود،هزينه مصرف برق لامپ‌هاي کم‌مصرف در مدت طول عمر اين لامپ‌ها (10 هزار ساعت)در5/5 سال بامحاسبه هزينه اوليه خريدلامپ‌ها، معادل 25 هزار ريال و هزينه لامپ‌هاي رشته‌اي نيز با محاسبه هزينه خريد لامپ‌ها در همين مدت کارکرد معادل يک ميليون ريال خواهد شد، که با مطابقت عددهاي مذکور مشخص مي‌شود که لامپ‌هاي کم‌مصرف از لحاظ عمر و مصرف برق نسبت به لامپ‌هاي رشته‌اي بسيار بهينه‌اند.
منبع: aftab.ir

اثرات آلودگی نوری بر حیوانات

Imageدر قرن گذشته وسعت و شدت استفاده از نورهای مصنوعی به طوری افزایش یافته است که تاثیرات مهم و اساسی بر روی زیست شناسی و اکولوژی گونه های موجود در طبیعت گذاشته است... در قرن گذشته وسعت و شدت استفاده از نورهای مصنوعی به طوری افزایش یافته است که تاثیرات مهم و اساسی بر روی زیست شناسی و اکولوژی گونه های موجود در طبیعت گذاشته است. ما بین آلودگی نوری نجومی که باعث محدود شدن دید نسبت به آسمان می شود و آلودگی نوری اکولوژیکی که باعث تغییر نور طبیعی در اکوسیستمهای خاکی و آبی می شود تفاوت قائل می شویم. بعضی از عواقب فاجعه بار نور برای یکسری از گروه های جانوری شناخته شده هستند همانند مرگ پرنده های مهاجر در اطراف ساختمانهای بلند روشن و گم شدن لاکپشتها دریایی به دلیل وجود نورهای موجود در ساحلهای محل تولدشان. تاثیرات دقیق نورهای مصنوعی شبانه بر روی رفتار و اجتماع اکولوژی، ضرورت دفاع برای حفاظت محیط ایجاد کرده است.
انواع نورهایی که محیط زندگی حیوانات را روشن می سازد باعث اختلال در تمرکزو جفت یابی آنها گشته و صیدشان را در بسیاری از موارد مانند پروانه ها و ماهی ها برای شکارچیان آسان می کند که موجب بر هم خوردن سیکل طبیعت و رفتار طبیعی جانوران می گردد.
براي مثال:
• جيمر ليويد از دانشگاه فلوريدا در جين اسويل مي‌گويد:
طيف نور ممتد مي تواند منجر به ايجاد اختلالاتي در رفتار كرمهاي شب تاب می شود. اين حشره نوري توليد مي كند كه از آن براي ارتباطات جنسي استفاده مي شود.
لاکپشتهای دریایی محل هایی را برای تخم گذاری انتخاب می کنند که شن نرم داشته و تاریکی مطلق در آن حکم فرما باشد زیرا پس از بيرون آمدن بچه لاك پشتها از تخم با رویت کوچکترین نوری به سمت آن منحرف می شوند و در مسیر ار بین میروند.
• كند .دهند.فرانك ، پزشك و علاقمند به بيدها می گوید:
بيدها(نوعي از پروانه ها) بيشتر به دور لامپهاي خياباني تجمع مي كنند تا در اطراف لامپهاي كم‌فشارسديمي و اين در حالي است كه اگر توسط خفاشها شناسايي شوند به طور طبيعي و بصورت نامعقول و نامنظم شيرجه هايي مي روند وبا توليد فركانسهاي ساختگي از دست آنها مي گريزند ولي نور مصنوعي باعث كاهش اين سيستم تدافعي در بيدها ميشود و جمعيت آنها به سرعت كاهش مي يابد.
متاسفانه لامپهاي سديمي علاج مقابله با آلودگي نوري نمي‌باشد. چراغهاي سديمي در گونه اي قورباغه موجب قطع موقت تغذيه طبيعي و بروز رفتارهاي غير ارادي وتكان نخوردنهاي بلند مدت بعد از خاموشي چراغها مي‌شود.
• سلامندر محقق شارون وايز كالچج يوتيكا و خانم باريانت و باچنان محقق قورباغه در يوتيكا می گویند:
سمندرها نيز زير نورهاي مصنوعي نمي توانند از تالابي به تالاب ديگر حركت كنند و ساعتها بدون حرکت ساکن می مانند و اين عدم حركت موجب مرگ تدريجي و از بين رفتن آنها توسط صيادان شب مي شود. كشف كرده اند كه در معرض قرار گرفتن ناگهاني قورباغه ها توسط نور مصنوعي منجر به نمايش شبانه قورباغه ها و قطع موقت تغذيه طبيعي و بروز رفتارها و تكان نخوردن هاي بلند مدت بعد از خاموشي چراغ ها مي شود.
مارين وي مور و سوزان جي كوهلر ار كالج ولسلي تاثيرات نور مصنوعي را بر روي آبزيان بي مهره درياچه ها و تالاب هاي نيواينگلد آزمايش كرده اند. اطلاعات آنها نشان مي دهد كه فعاليت شبانه اين حيوانات در سطح آب وابسته به مقدار نوري است كه دريافت مي كنند. اين امر مي تواند باعث كمتر خورده شدن جلبك ها و خزه در سطح توسط بي مهرگان شود كه بالقوه باعث زياد شدن جلبك ها و پايين آمدن كيفيت آب مي شود.
همچنين يافته اي محدود نشان مي دهد كه اكوسيستم رودخانه مي تواند تحت تاثير نور مصنوعي قرار بگيرد.در نشست UCLA باربارا نايتينگيل از دانشگاه واشنگتن در سياتل شرح داد كه چندين گونه بخصوص ماهي مانند سلمون، هرينگ و سندلنس زير نور مصنوعي كه بخشي از راه هاي آبي را روشن مي كند جمع مي شوند.توجه و تجمع غيرطبيعي ماهي در امتداد نور ها باعث مي شودتا صيد ماهي ها براي خرسها و ديگر صيادان آسانتر شده و تاثيري منفي بر روي جمعيت ماهي هاي آسيب پذير بگذارد.
در گونه اي از ماهي ها مانند آزاد ماهي ها، شَگ ماهي ها، سندلس ها بر اثر تابش نور مصنوعي بر محيط زيست‌شان در آن منطقه تجمع كرده و صيدشان را توسط خرسها و ديگرشكارچيان آسانتر مي سازند و بدينگونه جمعيتشان كاهش مي يابد.
پرندگان:
نور مصنوعی باعث تضعیف قوه جهت یابی پرندگان شده، موجب گم کردن لانه یا مسیرهای مهاجرتشان از تالابی به تالاب دیگر می گردد. همچنین نورهای قرمز و آبی برجهای بلند، پرندگان را جذب خود کرده و در نهایت این نورهای فریبنده باعث برخورد دسته های پرنده گان شده و کشته می شوند. نورپردازي نامناسب برج ها, ساختمانها, ميادين و نور آزاردهنده نورافكن ها براي پرندگان بخصوص در هنگام پرواز يا در حال دور زدن ها موجب خيرگي يا كوري موقت شده و باعث برخورد با يكديگر يا برجها مي شوند. تحقيقات حاكي از آنست كه نورهاي سفيد و قرمز واكنش بيشتري را در پرندگان نشان مي‌دهد. همچنين اثرات آلودگي نوري در دراز مدت براي پرندگان موجب تضعيف و سپس از بين رفتن قوه جهت يابي شان شده و در پيدا كردن راه بازگشت به لانه و يا تالابهاي مهاجرتشان دچار مشكل شوند.
بااطلاعات و مطالعاتي كه SOS داشته است پودل اسكاي و دستيارانش تخمين زده اند كه 10 درصد از جوجه ها هر ساله از بين مي رود و 15 درصد ديگر در اثر تصادم با نورهاي مصنوعي زخمي مي شوند.
به تحقیقی که در شهر نیویورک آمریکا انجام گرفته توجه فرمائید تا خطرات ناشی از نور مصنوعی را بر پرندگان احساس کنید:
نیویورک شهری است که تقریبا هیچگاه نمی خوابد. شهری پوشیده از برجهای بلند و سربه فلک کشیده که رنگ و لعاب آن دل هر انسانی را به خود جلب می کند. از پروژکتورهای تزئینی برجها گرفته تا تیرهای چراغ برق خیابانهاو نورهای جذاب فروشگاه هاو تفرجگاه ها.
پائیز فصل کوچ و مهاجرت بسیاری از پرندگان است و نیویورک درست در مسیر عبور آنها به سمت مناطق گرمتر قرار دارد. با گذشت تقریبا یکماه از گذشت این فصل، نیویورکی ها هر روز صبح با لاشه پرندگانی مواجه می شدند که شبها و به هنگام مهاجرتشان به آسمانخراشها برخورد کرده اند. روشن ماندن چراغهای این ساختمان ها بلند، باعث منحرف شدن دسته های مختلف پرندگان مهاجر از مسیر اصلی شان می شود و این موضوع علاوه بر مرگ و میر پرندگان که ناشی از برخورد آنها با ساختمانهاست عوارض زیست محیطی فراوانی نیز به همراه دارد. پرستوها، دارکوب ها و بسیاری دیگر از پرندگان شبهای نیویورک را به روز آن ترجیح می دهندو در این فصل هر روز بعد از غروب خورشید ، نیویورکی ها شاهد پرواز دسته های مختلف پرندگان بر فراز آسمان این شهر هستند. این پرندگان غالبا با عبور از نیویورک و حرکت به سمت جنوب قصد دارند خودشان را به مناطق گرم تر برسانند. اما در سال گذشته نیویورک شاهد تحولاتی بود که به نظر می رسد بتواند در مهاجرت مطمئن تر و بی خطرتر پرندگان از فراز این شهر مثمرثمر واقع شود. برای اولین بار در اقدام بی سابقه مدیران بیش از 100 آسمانخراش بلند در نیویورک تصمیم گرفتند که شبها چراغهای ساختمانهایشان را خاموش کنند. در میان شرکت کنندگان این طرح چندین آسمانخراش معروف نیویورک مانند امپایراستیت، کرایسلر و سیتی گروپ سنتر نیز دیده می شوند. مالکان این ساختمان ها دراقدام عجیب، امسال اصرار دارند که به خاطر حفظ جان پرندگان و مهیا کردن مهاجرتی امن تر برای آنان، چراغهایشان را در طول شب خاموش کنند اما به نظر می رسد در پشت این نیت خیرخواهانه آنها تمایلی نه بیشتر اما لااقل به همان اندازه برای ماهش هزینه هایشان در مصرف برق و انرژی وجود داشته باشد. بر اساس آمار ارائه شده از سوی یکی از محققان دانشگاه پنسیلوانیا، هر سال نزدیک به یک میلیون پرنده در نیویورک در اثر برخورد به پنجره های شیشه ای آسمان خراشهای این شهر کشته می شوند که البته بخشی از این تلفات به دیگر ساعات روز مرتبط می شود. اما اکثر آنها در طول شب اتفاق می افتد. مرگ و میر پرندگان در روز با مرگ آنان در شب تفاوت دارد.
در طول روز اکثر برخوردهای پرندگان با ساختمانها د رارتفاعاتی نزدیک به سطح زمین صورت می گیرد، چراکه آنها در اثر بازتاب نور در شیشه پنجره ها، آنها را با فضای باز اشتباه می گیرد و به سمتشان پرواز می کنند اما در طول شب بخصوص در فصل مهاجرت پرندگان روشن بودن چراغهای آسمانخراشها و فقدان بادهای قوی باعث می شود که پرندگان از مسیر اصلی شان خارج و به سمت آنها پرواز کنند.
تحقیقات امپایراستیت:
علاوه بر برخورد پرندگان با شیشه پنجره های آسمانخراشها، خستگی هم یکی دیگر از عوامل مرگ و میر آنها در نیویورک است. پرندگان در شب و به خصوص زمانی که آسمان شهر ابری باشد، بسوی نور ساختمانها جذب می شوند و با وزیدن بادهای خفیف در این فصل، مسیرشان را گم می کنند و به اشتباه بدور این ساختمانها می چرختند. آنها در بسیاری از موارد تا جایی به این کار ادامه می دهند که یا به ساختمان برخورد کرده و یا از شدت خستگی سقوط می کنند.تحقیقات در مورد مرگ و میر پرنده ها در نیوورک به سال ها قبل یعنی به سال 1887 و زمانی که مجسمه آزادی تازه در این شهر نصب شده بود، بر می گردد. امروز پرنده شناسان می گویند که هر شب بیش از صدها و حتی هزاران پرنده در این شهر و بعلت وجود آسمانخراشهای آن تلف می شوند. اگر چه در چند سطر قبل دلایلی برای مرگ و میر پرندگان در نیویورک ذکر شد، اما دانشمندان هنوز بطور کامل نتوانستند علت این پدیده را کشف کنند. دکتر "رابرت دی کاندیدو" سه سال است که در فصل پائیز از فراز برج امپایتراستیت نیویورک مهاجرت پرندگان را زیر نظر دارد. وی که در سالهای قبل و اوایل پائیز امسال شاهد مرگ و میر فراوان پرندگان بود، می گوید که از زمان اجرای طرح خاموشی چراغ ها در این آسمانخراش به بعد، تنها به لاشه 4 پرنده مرده برخورده است که آنها هم در یک شب بارانی و نه در اثر برخورد مستقیم به ساختمان تلف شده اند. او می گوید: برخی از شبها پرندگان کمی گیج می شوند اما خاموش بودن چراغها کمک می کند که آنها می توان سرانجام مسیرشان را پیدا کنند. من در شبهای مه آلود هم در پشت بام این آسمانخراش ها به بررسی رفتار پرندگان پرداختم اگر چه دراین شبها به اشتباه بدور این ساختما نمی چرخند اما از وجود این ساختمان آگاهند و از نزدیک شدن آن پرهیز می کند.
بزرگترین برخورد:
در روزهای بارانی بعد از اجرای طرح خاموشی چراغها دکتر دی کاندیدو متوجه این مساله شد که در این مواقع پرندگان تمایل بیشتری برای ماندن در کنار یکدیگر دارند. آنها بعد از خلوت شدن محل مخصوص این آسمانخراش روی نرده های آن مي نشینند و سپس بدون هیچ مشکلی به پروازشان ادامه می دهند او می گوید مرگ و میر پرندگان ارتباطی نسبتاٌ قوی با تعداد آنهادر گروهشان دارد بطوری که در مواقعی که تعداد اعضای گروه بیشتر است، درصد تلفات آنها ه مراتب پائین تر می آید.
بالاترین آمار مرگ و میر پرندگان در کنار آسمان خراش امپایر استیت به سال 1948 بر می گردد. در یکی از شبهای مه آلود پائیز آن سال این آسمانخراش نورانی باعث مرگ 800 پرنده مهاجر شد. اما تعداد زیاد برخورد پرندگان به این برج در شبهای دهه 1970 و زمانی که چراغهای آن خاموش بود این سوال را پدید آورده است که آیا نور این ساختمان ها علت اصلی مرگ و میر این پرندگان است یا نه؟
صرفه جویی در انرژی:
هر سال میلیونها پرنده توسط گربه ها در آمریکا کشته می شوند براساس آمار رسمی، سالانه شکارچیان این کشور بیش از 120 میلیون پرنده شکار می کنند بطور طبیعی 60 تا 80 درصد پرندگان تنها 2 بار فرصت تجربه فصل پائیز را پیدا می کنند و قالباًٌ یا توسط دیگر حیوانات شکار می شوند یا به هنگام مهاجرت می میرند. به هر حال چه خاموش کردن چراغ ها در طول شب به عدم برخورد پرندگان به ساختمانها کمک کند یا نه، این طرح فواید زیادی برای آنها به همراه خواهد داشت که مهم ترین آنها، کمتر شدن مصرف برق و به طبع آن سوخت است که محیط زیست سالم تر و دست نخورده تری را در اختیار آنها می گذارد اما از طرف دیگر، این طرح فواید اقتصادی زیادی را به همراه آورده است. بر اساس تحقیقات صورت گرفته اگر هر ساختمانی که مجموع مساحت طبقات آن،2.5 میلیون متر مربع یعنی یک سوم مساحت کل واحد های آسمان خراش امپایراستیت باشد در طول فصل پائیز و بعد از نیمه شب تمام چراغهایش را خاموش کند می تواند در پایان فصل از این طریق نزدیک به 120.000 دلار در هزینه هایش صرفه جویی کند.

همانطور که خواندید سیاستهای کشورهای جهان اول حتی در لوای محیط زیست و به اسم اکولوژی محیط زیست به سمت صرفه جویی واستفاده صحیح و معقول پیش می رود حال آنکه رفتارهایی در کشور ما مشاهده می شود که حتی رگه هایی از تعقل نیز در مهندسی نورپردازی ساختمانها مشاهده نمی گردد و این موضوع شاید به سیاستهای کشور و ارزان بودن بهای انرژی در ایران مرتبط باشد. رشد تعداد پروژکتورهای تزئینی در شهرهای بزرگ و صنعتی جهت رنگارنگ ساختن نماها، وجود گوي های رنگی و چرخشی جهت جلب توجه و تاباندن پروژکتورهای لیزری مستقیماٌ و بدون هدف به آسمان از نمونه های تعقل بالای مهندسی نور در کشور ما می باشد که الزام تدوین قوانین نور و نورپردازی را صدچندان می کند.
کمی دقیق تر شوید تعداد پرندگان و نوع آن ها از چند سال گذشته تغییری کرده است؟
نویسنده: سید حامد میرزاخلیل

دکتر نوروزی میگفت شبها پرنده ها از روی نور ماه و ... راهشون رو پیدا میکنن اگه آلودگی نوری باشه به موقع به زیست گاهشون نمیرسن و درنتیجه تلف میشن !!!!

تلف شدن که مال اینا نبود چرا با تلخیص و تصرف میگی مال بچه قورباغه هایی بود که نور شهر رو با نور ماه اشتباه میگرفتنو به جای اینکه برن سمت دریا میرفتن سمت خشکی وچون هنوز امادگی رفتن به خشکی رو نداشتن تلف میشدن

نه والا واسه پرنده ها میگفت

بعدشم اون لاک پشت بود نه قورباغه !!!!

ا نوشتم قورباغه ببخشید اشتباه لپی بود همون لاک پشت

اصول كلي نورپردازي در پارك‌هاي شهري

شناخت و درك مباني نظري و عملي عناصر منظر مي‌تواند در ارتقاي كيفيت فضاي پارك‌هاي شهري تاثير گسترده‌اي داشته باشد. سيماي شبانه پارك‌هاي شهري و عناصر روشنايي نيز بخشي مباحث طراحي منظر يك پارك مي‌باشد. سيماي شبانه به عنوان جزئي لاينفك در طراحي پارك‌ها و باغ‌ها، بايد به طور همزمان و با ساير بخش‌ها طراحي شود.
نورپردازي فضاهاي مختلف پارك، به صورت مجرد، نياز به شناخت روش‌هاي و فنون مختلف نورپردازي و استفاده صحيح از ويژگي‌هاي نور و ارتباط با محيط پيرامونش را دارد. نور پردازي در پارك شهري مي‌بايست در راستاي اهداف فوق باشد؛ 1- كمك به خوانايي نقاط عطف، نشانه‌ها، مسيرهاي عبوري و مناطق پر تراكم 2- تسهيلاتي براي حركت پيادها و وسايل نقله، ترويج ايمني بيشتر در محيط 3- كمك به تاكيد نقاط عطف پارك و تشويق استفاده كنندگان در شب.
در اين مقاله با معرفي ويژگي‌هاي نور و اثرات آن در محيط، به تكنيك‌هاي نورپردازي پرداخته و سپس فضاهاي پارك‌هاي شهري به صورت مجزا بررسي و قواعد كلي نورپردازي و روشنايي آنها بيان شده است. شناخت اين ويژگي‌ها به معماران و معماران منظر در طراحي سيماي شبانه فضاهاي باز عمومي كمك مي‌نمايد.
مقدمه:
طراحي روشنايي همزمان با طراحي پارك، در كشورما شكل نگرفته است. پس از احداث پارك، هركجا احتياج به نور بوده، پايه‌هاي چراغ‌ها نهاده شده‌اند، در اكثر مكان‌ها به صورت شي‌الحاقي در كنار درختان و فضاي سبز به چشم مي‌آيند؛ تنوع زياد در اشكال آنها بعث ناخوانا بودن اين عناصر گرديده و در بسياري مكان‌ها، عناصر ورشنايي بيشتر از خود نور مورد توجه قرار مي‌گيرد.
در اين مقاله فضاهاي عمده پارك معرفي و اصول كلي نورپردازي آنها بيان شده است. واضح است كه با توجه به ايده كلي حاكم بر پارك، نحوه نورپردازي فضاها نيز تعريف مي‌شود و شناخت ويژگي‌هاي نور و اثرات آن بر محيط و تكينيك‌هاي نورپردازي، منجر به طراحي مناسب سيماي شبانه مي‌گردد.
تاريخچه:
بسته به موقعيت جغرافيايي و شرايط اقليمي و فرهنگ مردم در هر دوره از ارخ پارك‌ها و باغ‌ها به سبك‌هاي گوناگون ساخته شده است. همزمان با احداث باغات خصوصي و عمومي مسئله روشنايي اين گونه اماكن در هنگام تاريكي مطرح بوده است.
نقطه آغاز ايجاد فضاي سبز درون شهري در عصر انقلاب صنعتي و دگرگوني‌هاي ناشي از آن در ابعاد سياسي،‌ اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي اروپا مي‌باشد. هرچند فضاي سبز شهري بصورتي كه رد قالب شهرسازي وطرح‌هاي آمايش فضاي سبز مطرح مي‌شود، تا اوايل قرن بيستم جايي در طرح‌هاي شرهي باز نكرده بود، در ادامه طراحي باغ‌هاي خصوصي اشراف و درباريان از مدت‌ها قبل ضرورت طرح باغ عمومي در پاره‌اي از شهر‌ها احساس شده بود و بر اين مبنا طراحان باغ ابتدا به تغيير و اصلاح باغ هاي خصوصي براي استفاده عموم و بدنبال آن بر طراحي پارك ها و گردشگاه‌هاي عمومي شهري پرداختند. بدين ترتيب مولفه‌هاي ابتدايي طراحي پارك‌هاي شهري توسعه يافت. بدنبال آن، سيستم روشنايي نيز بطور محسوسي بهبود پيدا كرد.
در سال 1817 در پاريس در كنار فضاي سبز خود، حدود 4700 عدد تير چراغ داشت و از سال 1850 نيز استفاده از گاز براي سيستم‌هاي روشنايي عموميت پيدا كرد (پير موره 1372).
در نخستين سال ةاي قرن بيستم مدرنيسم موجب تغيير چهر‌ه خيابان‌ها و فضاها و عناصر تشكيل دهنده آن شهر و با افزايش تعداد اتومبيل‌ها و تراكم شهري چهره شهر شكل ديگري بخود گرفت. از سال‌هاي 1920 با تعميم روشنايي برق، چراغ‌هاي گازي قديمي جاي خود را به تير چراغ برق دادند.
در قرن بيستم بر خلاف باغ‌هاي تفريحي قرن 18 و 19 پارك‌هايي با كاربري گذران اوقات فراغت ايجاد شده و اين فضاها تا حدودي به احتياجات جديد شهروندان كه ناشي از گسترش شهرنشيني بود پاسخ مي‌دادند. انديشه‌ ايجاد فضاي آزاد با كيفيت عالي تقريباً از دهه شصت آغاز و ظاهر شد. اين انديشه از طرفي نتيجه جنبشي با هويت عملكرد گرايانه‌اي كه بعد از جنگ جهاني دوم تسلط كامل پيدا كرده بود و از طرفي ديگر ناشي از نياز شهروندان به محيطي خوشايندتر براي زندگي بود، بدين ترتيب نخستين اقدامات براي تجهيز مراكز شهري، پارك‌ها و فضاهاي سبز صورت گرفت.
در سال 1971 مسابقه‌اي براي تجهيزات شهري از جمله روشنايي پارك‌ها انجام شد كه به دنبال آن نمايشگاهي در پاريس تشكيل شد. عنوان اين نمايشگاه «فضاي عمومي علائم و تجيزات آن بود كه منجر به انتشار نشريه بين‌المللي تجيزات شهري در سال 1972 گرديد. انتشار اين نشريه موجب تحولات بسيار در فرم تجهيزات شهري علي‌الخصوص تجيزات پارك و روشنايي آن گرديد . در سال 1985 مسابقه‌اي براي طراحي تجهيزات پارك در پاريس انجام گرفت.
در ايران هم بنا بر اسناد علمي و تاريخي سابقه پرديس سازي به قرن چهار ميلادي بر‌مي‌گردد. تامين روشنايي باغ‌هاي ايراني از اهميت ويژه‌اي برخوردار بوده است، بطور كه براي روشن نمودن بخش‌هاي مختلف باغ خصوصاً اطراف استخر يا حوض مركزي از انواع چراغ‌هاي روشنايي دستي، قنديل‌هاي نوري و فانوس‌ها با طرح و نقوش تزئيني مختلف كه معرف ذوق و سليقه هنرمند ايران بوده است استفاده مي‌گرديد و بر شكوه و زيبايي باغ‌ها رد هنگام شب مي‌افزود.
نمونه بارز آن باغ شاه صفي بهشهر مي‌باشد كه در سنگ‌هاي امتداد آبراه، منافذي براي قراردادن شمع‌ها وجود دارد، با روشن كردن اين شمع‌ها و انعكاس آنها مسير آب،‌ نورپردازي مي‌شده است.
تقريباً تا 40 سال پيش فضاي سبز در شهر تهارن به باغ‌هاي خصوصي درباريان محدود مي‌شد و عامه مردم جهت استفاده از طبيعت و هواخوري به حاشيه سبز اطراف شهرها مي‌رفتند تا اينكه اولين پارك عمومي اقدام گرديد. عليرغم بانكه باغسازي سنتي در ايران داراي سبك و روش خاص خود بود، چه پارك شهر و چه ديگر پارك‌هاي شهري تهران كه در سال‌هاي بعد احداث شدند هيچ كدام از نظر شيوه طراحي براساس سبك معماري منظر ايراني نبودند.
ويژگي‌ها، تكنيك و فنون نورپردازي
نورپردازي فضاهاي مختلف يك پارك، به صورت مجرد و جدا از مباحث كلي طراحي و هماهنگي محيطي و ايده كلي سيماي شبانه، (كه خارج از اين گفتار مي‌باشد) نياز به شناخت روش‌هاي و فنون مختلف نورپردازي و استفاده صحيح از ويژگي‌هاي نور و ارتباط با محيط پيرامونش را دارد. ويژگي هاي ذاتي نور و اثراتي كه در محيط پديد مي‌اورد در تركيب با تكنيك‌ها مختلف، نتايج مشخصي را در نورپردازي هريك از فضاهاي پارك تعريف مي‌نمايد.
ويژگي‌هاي نور
نور نه تنها به عمل ديدن كمك مي‌كند بلكه آدمي را قادر به احساس كلي و منسجم از محيط اطراف مي‌نمايد و عاملي است كه كنترل فرد را بر محيط اطراف افزايش مي‌دهد وتاثيرات آن به اشكال مختلف مي‌تواند منجر به ايجاد آسايش يا عدم آرامش رواني شود. ويژگي‌هاي كمي و كيفي نور در رنگ، سايه، حركت، ابعاد، جهت و كميت نور جدا از ويژگي‌هاي محيطي آن در زير معرفي شده است.
رنگ و نور
اثر رواني هر رنگ و درك آن در واقع يك تجربه شخصي و ذهني است كه حافظه رنگي ما را تشكيل مي‌دهد و براساس اين حافظه رنگي‌ما را تشكيل مي‌دهد و براساس اين حافظه رنگي انسان مدام رنگ‌هاي پيرامون خود را نه به صورتي كه در آن لحظه‌ و تحت آن شرايط وجود دارد بلكه بصورتي كه گمان مي‌‌كند بايد وجود داشته باشد در مي‌يابد رنگ تاثيري است كه بوسيله مجموعه طول موجهاي مختلف دريافت شده توسط چشم ايجاد مي‌گردد. رنگ نور را نبايد بعنوان يك مشخصه سطوح منعكس كننده نور تلقي نمود. نور با توجه به نوع رنگ آن، با انعكاس سطوح رنگي مي‌تواند تاثيرات رواني متفاوتي را در افراد ايجاد كند معمولاً رنگ‌ها با سه خصوصيت مشخص مي‌شوند: خلوص يا صافي، درخشندگي و طول موج كه نوع رنگ را مشخص مي‌كند.
سايه و نور
بازتاب نوري، تفاوت نقاط تاريك و روشن و تاكيد بر سايه است كه به فضا جان مي‌بخشد. پر كردن فضا با نوري يكدست ممكن است محيط را براي كار مناسب سازد. اما الزامن آن را مكاني دلچسب و زيبا مبدل نخواهد كرد. حجم را در نتيجه ارتباط بين نور و سايه مي‌توان ديد. كوچك‌ترين تغيير در اين ارتباط توسط تغيير كيفيت سيستم نوري، با ايجاد نور سايه مي‌توان تاثيرات بصري عمق و فرم را تغيير داد.
حركت و نور
در طراحي فضاي باز، حركت عابر و اينكه چگونه از يك مكان به مكان ديگر مي‌توان رفت از حساسيت خاصي برخوردار است. با استفاده از نورپردازي مي‌توان مفهوم حركت و چگونگي انتخاب مسير حركت را تعريف نمود. توسط تكرار نورهاي نقطه‌اي در يك مسير و يا استفاده از يك سري عناصر نوري در آن بعترين مسير حركت را با نور پردازي صحيح مي‌توان ايجاد نمود .
ابعاد و نور
نور در تعيين ابعادي فضا و ارائه برآورد كلي از محدوده موجود و ابعاد عناصر بكار رفته نقش بسزايي دارد. كوچك‌ترين تغيير در نورپردازي هركي از عناصر موجود در محيط، مفهوم درك فضا، ابعاد و اندزه‌هاي آن را تغيير خواهد داد. علاوه بر محدوده تعريف شده اماكن عمومي، عناصر و واحد‌هاي نورپردازي و سطوح نورپردازي شده نيز مي‌تواند عامل مهمي در تعريف و ايجاد تاثيرات نهفته در ابعاد و مقياس اينگونه اماكن باشد.
جهت و نور
يكي از اركان كيفيت نور، انتشار مسيري است كه نور از آن سمت مي‌تابد. جهت تابش نور مي‌تواند شكل و بافت اشياء را آشكار سازد و يا آن را عملاً در ابهام باقي گذارد. از آنجايي كه سمت و جهت امري نسبي است جهتي كه از آن سمت نور به موضوع مي‌تابد بيش از هر چيز به جهتي كه از آن به موضوع نگاه شود بستگي خواهد داشت، چراكه با تغير در نقطه ديد تصاوير مختلفي از روشنايي و تاريكي‌هاي منقوش بر جسم ديده خواهد شد. جهت منبع نور، در درك
اجسام سه بعدی تاثیر به سزایی دارد. توانایی درک احجام متاثر از درجه نور و سایه ای است که روی آن وجود دارد. توزیع یکنواخت نور تابیده شده موجب تشکیل سایه ناچیز و ضعیف و خطوط بیرونی و رنگ شی باعث درک فرم و شکل شی می گردد.
کمیت نور
یکی از جنبه های اساسی که از آن برای بررسی زیباشناسی و تاثیرات بصری نور استفاده می شود، مسئله کمیت نور و یا به عبارت دیگر مقدار نور حاصل از منبع نور می باشد. کمتی نور عاملی است که از یک سو باعث رویت اجسام و از سوی دیگر با بکارگیری و توزیع آگاهانه آن دستیابی به خواستگاه های نورپردازی را میسر می سازد.
نور و محیط
اثرات نور بر محیط و ویژگی های بصری که در ناظرین ایجاد می نماید، خیرگی، درخشندگی، انکسار، انتشار و عبور می باشد.
خیرگی
ایجاد خیرگی ارتباط مستقیم با منبع نوری دارد و هم امتدادی چشم و منبع نوری و در دید مستقیم مستقیم بودن باعث ایجاد یا تشدید این موضوع می گردد. با افزایش ارتفاع منبع نوری، می توان آن را با دید افراد خارج نموده و میزان خیرگی را کاهش داد (باوم، 1378).
انعکاس
انعکاس نور بر طبق قوانین فیزیکی معینی که در روشنایی مهم می¬باشد، انجام می¬شود. جهت انعکاس نور دارای اهمیت ویژه-ای است. در مورد یک سطح صاف و مسطح، نور تحت همان زاویه ای که برخورد می¬کند منعکس می¬شود.
این خاصیت مساوی بودن زاویه تابش و زاویه بازتاب وسیله ای است در دست طراح، تا بتواند اثرات چشم زدگی و خیرگی، مقدار و جهت نور را برای تأکید بر شکل یا بافت اشیاء تنظیم و کنترل نماید. از ویژگیهای دیگر این نوع انعکاس کنترل جهت نور در چراغ ها و از آن طریق افزایش شدت نور در جهات معین و کاهش آن در جهات دیگر می¬باشد.
بخش اعظم رنگ موجود در محیط از انعکاس نور بر سطح رنگی بوجود می آید و اثر انعکاس آن با تغییر مصالح، جنسیت و شدت صیقلی بودن آنها متفاوت است. به عنوان مثال در محیط طبیعی شدت انعکاس نور از چراغ انواع برگ درختان که لایه خارجی براق تر دارند بیشتر است و برگ¬های نازک فاقد لایه مذکور بیشتر به عنوان فیلتر عمل می¬کنند. زیرا نور از داخل آنها عبور کرده و نور فیلتر و نور فیلتر شده دیده می شود نه نور انعکاس یافته.
سنگ¬ها با سطوح مختلف خود، مصالح گوناگون مانند خاک، چمنزارها و نیز مقدار آب و شکل آن در محیط، همچنین انواع تیره های گیاهی، هریک در شدت و ضعف انعکاس نور نقش متفاوتی دارند و از محیط های اطراف اثرات گوناگونی در ذهن بر جای می گذارند (سازمان پارک¬ها و فضای سبز، 1373، 23). استفاده از انعکاس سطوح هموار باید از اهداف آگاهانه طراحی شمرده شود.
درخشندگی
درخشندگی یک سطح نه تنها به شدت روشن هایی بستگی دارد بلکه به جهت مسیری که نور به سطح برخورد می کند و به مشخصه های سطوح (صاف، مات یا رنگی بودن آنها) و به محلی که از آنها، سطح دیده می شود نیز وابسته است. بهتر است که از درخشندگی بطور مطلوب برای همه طراحی های روشنایی استفاده شود زیرا که بیانگر سطوح و اشیایی می¬باشد که دیده می شود.
انکسار
نوری که از یک ماده به ماده دیگر وارد شده و عبور می کند، تغییر جهت می دهد. میزان تغییر جهت در مواد مختلف، متفاوت است. عبور و انکسار نور در مواد از ویژگی های نور می باشد که در طراحی سیستم های روشنایی و چراغ ها استفاده می شود و اغلب به منظور زیباسازی محیط توسط این خاصیت نور، بکار برده می شود. در بعضی از ابزارهای روشنایی این ویژگی برای تغییر جهت انتشار نور از زاویه دید استفاده می گردد تا از ایجاد درخشندگی و یا احتمال خیرگی چشم اجتناب شود (علوی، 1364، 61).
انتشار
چنانچه نور پس از ساطع شدن از منبع نوری به جهات مختلف بتابد انتشار نور صورت گرفته است. (بعلت پخش نور، درخشندگی منبع نوری کاهش می یابد زیرا که چنین به نظر می-رسد که نور از کل پخش کننده ساطع می شود) انتشار و پخش نور در زیبایی محیط علی الخصوص فضاهای خارجی بسیار مؤثر است و موجب می گردد تا از یکنواخت روشن ساختن محیط ممانعت بعمل آید و علاوه بر آن ویژگی های محیط نظیر فرم و بافت سطوح را مشخص می سازد.
عبور
اندازه کلی روشنایی علاوه بر اینکه می تواند از انعکاسات سطوح منتج شود، از میزان نوری که از سطوح می گذرد نیز ناشی می شود. سطوحی با شفافیت بیش از حد در طراحی نورپردازی مناسب نخواهد بود. بنابراین کاهش شفافیت بعضی از سطوح الزامی است.
تکنیک های نورپردازی
تکنیک های نورپردازی در فضای باز شامل نور بالا، پایین، نقطه¬ای، مهتابی، تاکیدی، پراکنده و ضد نور می¬باشد. هر تکنیک با استفاده از ویژگی¬های نور، عینیت یا ذهنیتی خاص از محیط به استفاده کننده القا می نمایند.
نور بالا
به دلیل مخالفت جهت آن با نور خورشید در روز یکی از پراستفاده ترین جلوه های نورپردازی است. بیشتر برای تاکید کردن به درختان خاص یا عناصر فضای باز استفاده می شود. در برخی مکان ها به دلیل نورهای سرگردانی که بالای سطح زمین ایجاد می گردد، با دقت بیشتری باید استفاده شود. (Ulrike, 2001)

الف) نور بالا برای دید یک سویه
زمانی که جسم نورپردازی شده تنها از یک جهت قابل رویت است، نور درجه بالا قابل استفاده است. برای جلوگیری از خیرگی عناصر نوری باید خارج از میدان دید بیننده قرار گیرند و در صورت امکان برای جلوگیری از اغتشاش بصری در محیط پنهان گردد. (Harris 1997).

ب) نور بالا برای دید 360 درجه
برای این گونه نورپردازی ابتکار بیشتر لازم است. قراردادن تجهیزات نورپردازی در داخل شاخ و برگ درختان ندرتن رضایتبخش است و عموما نور لابلای تنه و شاخ و برگ گم می شود. (بالخصوص درختان خزان پذیر در زمستان) بهتر است محل نصب آنها بالاتر از سطح دید مستقیم چشم باشد و اگر پائین تر طوری نصب شود که زاویه¬دار بوده و متمایل باشد. چراغ های نور بالا سایه ها و نور سایه روشن را که به وسیله نور پائین بوجود می آید، تقلیل می¬دهند.
نور پایین
به دلیل عادت چشم به این حالت نورپردازی، بیشتر از نور بالا معمول می باشد. ویژگی اصلی آن در صورتی که جهت تابش آن از بالای شاخه ها و تنه درخت باشد، ایجاد الگوی بافت شاخ و برگ درختان بر روی زمین است. مزیت دیگر آن تضاد شدیدی است که بین سطح بالا و پایین درخت ایجاد می شود، که می تواند در طراحی فضاهایی خاص مورد استفاده واقع شود. (Urike, 2001 ).

نور نقطه ای
برای نورپردازی تاکید بر روی مجسمه، تندیس و یا گیاهان خاص مورد استفاده قرار می گیرد. باعث تأکید بیشتر بر جسم شده و با توجه به رنگ و شکل ظاهری آنها جلوه های مختلفی را در تیرگی شب پدید می آورد.

نور مهتابی
نورهای بالا و پایین ملایم با تجهیزاتی که به دقت در لابلای درختان جای سازی شده است، در این شیوه استفاده می شود. جلوه نور مهتابی از طریق چراغ های پایه دار که بالاتر از سطح زمین واقع شده اند، باعث ایجاد سایه های تند می شود. در حقیقت راهی برای کاهش سایه چراغ های پایه دار وجود ندارد. استفاده از صفحات منعکس کننده و کم کردن ولتاژ باعث ایجاد جلوه های مطلوبی از نور مهتابی می گردد. اما تضاد بین شی و زمینه آن به حداقل می رسد. نور مهتابی جلوه مطلوبی برای نورپردازی مسیرها، تفکیک فضاها و ایجاد فضای صمیمانه و باغ های کوچک است.

ضد نور
به وسیله نوری که از پشت به جسم تابانده شده، به صورتی که تنها خطوط دور شی دیده شود، به وجود می آید. معمولاً به نور نقطه ای و یا نور وسیع با اشعه های متمرکز احتیاج و نسبت مستقیمی به فاصله منبع نوری تا جسم دارد. اگر فاصله صفحات پشتی از شی دور باشد، ایجاد تضاد لازم بین نور و تاریکی مشکل میگردد. (Harris, 1998).

نور تاکیدی
اگر خواسته شود در شب موضوعی به خوبی دیده شده و نظر بیننده را به خود جلب و موجب کشش بصری گردد، می توان از چراغ های موضعی استفاده نمود. یعنی بطور جداگانه چراغی را به موضوع مورد نظر اختصاص داد. که باعث تأکید بیشتر بر آن شد ه و با توجه به رنگ و شکل ظاهری آنها جلوه های مختلفی را در تیرگی شب پدید آورد. مهمترین اصل نور تاکیدی. ایجاد تضاد شدید بین جسم و فضای اطرافش است.

نور پراکنده
نور پراکنده نوری است که در مقابل صفحه منعکس کننده قرار گرفته و دوباره در فضای دلخواه، پخش شود. معمولن ور غیر مستقیم نیز خوانده می شود. همچنین برای روشن کردن فضاهایی بین سایر جلوه های نورپردازی، بدون اینکه منبع نور پیدا باشد، استفاده می شود. برای روشن کردن یک منطقه وسیع، برای اینکه نور خیره کننده نباشد می توان عنصر روشنایی را به وسیله مواد نیمه شفاف و حباب ها مجهز نمود تا دارای نور پراکنده شوند این نور میزان خیرگی و چشم زدگی را تا درصد قابل توجهی کاهش می دهد.
فنون نورپردازی پارک
نوع آرایش فضاها و عناصر پارک ایده کلی نورپردازی پارک را تشکیل داده و محل عناصر نوری را تغیین می کند، همانگونه که بر فرم عنصر روشنایی اثرگذار می باشد.
نورپردازی در پارک به منظور تامین موارد زیر صورت می-گیرد:
1 – کمک به خوانایی نقاط عطف، نشانه ها، مسیرهای عبوری و مناطق پرتراکم در محیط
2 – تسهیلاتی برای حرکت ایمن پیاده ها و وسایل نقلیه، ترویج ایمنی بیشتر در محیط، کاهش خسارات و صدمات
3 – کمک به تایید نقاط برجسته پارک با شدت نور و تشویق استفاده کنندگان در شب از بخشی از محیط
برای برنامه ریزی نورپردازی در یک پارک، ابتدا باید بخش های مختلف فضای مورد نظر، نیازهای موجود در هر قسمت و اتفاقاتی که در آن می افتد را شناسایی کرد. از آنجایی که چگونه استفاده از روشنایی به عملکرد هر فضا بستگی خاص دارد، بنابراین فضاهای اصلی در یک پارک شهری مورد بررسی قرار گرفته است.
ورودی
ورودی پارک ها عموماً به عنوان فضایی دعوت کننده مطرح هستند و با توجه به این مسئله باید قابل رویت بودن و تشخیص آنها از فضای اطراف پارک با سهولت انجام گیرد. بنابراین نورپردازی این قسمتها عمدتن از چراغهای پرنور و نورافکن استفاده می گردد. استفاده از زاویه تابش مناسب به گونه ای که موجب خیرگی چشم در افراد نگردد و علاوه بر آن در ایجاد زیبایی فضای ورودی نیز موثر باشد، از ویژگی های نورپردازی ورودی است.
خیابان ها و معابر
مقدار نور، زیبایی، فواصل چراغ ها نسبت به یکدیگر و نسبت به عرض خیابان از جمله مسایلی هستند که اهمیت بسزایی در نورپردازی معابر دارند. بوسیله نورپردازی می توان مسیرهای عبور و مرور را طراحی و تعیین نمود. نیمکت ها، آبخوری ها، تابلوهای راهنمایی و سایر عناصر در حاشیه این راه ها قرار گرفته اند، نیز از این نورها متأثر می گردند. همچنین نور مورد استفاده برای روشن کردن این قسمت بر باغچه ها نیز اثر مستقیم دارد. نورپردازی گیاهان در اطراف خیابان¬ها و راهروها و پیاده روها، علاوه بر روشنایی گیاهان، نور کافی و راهروها و پیاده روها، علاوه بر روشنایی گیاهان، نور کافی برای ایمنی پیاده روها ایجاد کرده و همچنین از صدمه زدن به گیاهان کاشته شده در حاشیه جلوگیری می کند. (الهی، 1374).
فضاهای سبز
** مطالب اين قسمت مقاير با اصول مقابله با آلودگي نوري و محيط زيست مي باشد براي كسب اطلاعات بيشتر اينجا ارا مطالعه فرمائيد. به جهت رعايت حقوق معنوي اين نوشته آن را عينن در اينجا مي بينيد. مدير سايت**
نورپردازی حجم های توده ای از قبیل بته زار و گیاهان می-توانند در برقراری ویژگی های بصری عمومی تاثیر بگذارند و دسترسی بهتر به این گونه فضاها و تسلط بر آنها و همچنین بر وضوح پوشش های گیاهی می تواند موثر باشد، باید توجه داشت که در یک پارک، گل، چمن، درخت و گیاهان مختلف به رنگ های گوناگون خودنمایی می کنند و هرکدام از آنها، در روشنایی بخصوص جلوه دارند. بنابراین برای روشن کردن آنها از روش های متفاوتی استفاده نمود. بسیار از گیاهان که در طول روز با نور طبیعی قابل توجه نیستند ولی وقتی در زمینه تاریک نورپردازی شوند منظره جالبی را ایجاد می کنند، بعنوان اعضاء اصلی و حاکم بر فضای سبز می توانند عناصر نوری عظیم مورد استفاده قرار گیرند و به عنوان سطوحی در جهت ایجاد مفهوم بعد، مطرح شوند. اگر هدف نمایش شکل و تاج و زیبایی درخت باشد نورپردازی به سمت بالا خواهد بود ولی در مورد درختانی مثل بید مجنون که شاخه¬های آن آویزان و پیوسته در حال حرکت اند و پیوسته در حال حرکت اند بهتر است جهت نورپردازی به سمت شاخه باشد. وقتی درختان نورپردازی می شوند لازم است جهت و رنگ منبع نور با مشخصات محیطی هماهنگی داشته باشد. به عنوان مثال درختان کاج فقط وقتی نور قوی به آنها تابانده شود بازتاب مناسب خواهند داشت.

آب نما
بوسیله نورپردازی هنگام شب بر استخرها، چشمه ها، آبشارها، باغچه های آبی و حوضچه ها می توان طوری عمل کرد که اهمیت آنها بیشتر نمایان گردد. نورپردازی آبشارها و فواره های موجود در آب نماها به توجه و بررسی مخصوص نیاز دارد. مثلاً در مورد آبشار، نورپردازی باید بگونه ای باشد که ارتفاع آن بنظر بیشتر دیده شود. آب به صورت ساکن یا در حال جریان یک عنصر جالب می باشد، با قراردادن نور در زیر سطح آب بیشتر به حالت آب در داخل شیشه نزدیک می شود

[size=small][size=small][size=small]



[/align]
[/align][/align][/align][/align][/align][/align][/align][/align]